برای میزبانی وبسایت یا اپلیکیشن در فضای ابری، انتخاب زیرساخت نقش تعیینکنندهای در پایداری، هزینه و سرعت توسعه دارد. دو گزینه رایج در این مسیر، سرور ابری و کانتینر ابری هستند که هر کدام معماری و منطق اجرایی متفاوتی ارایه میدهند.
سرور ابری کنترل بیشتری روی سیستمعامل و زیرساخت فراهم میکند، در حالی که کانتینر ابری تمرکز را روی اجرای سریع و مقیاسپذیر اپلیکیشن میگذارد. شناخت تفاوت این دو مدل کمک میکند زیرساختی انتخاب شود که با نوع پروژه و استراتژی رشد آن همراستا باشد.
در ادامه، به تعریف و تفکیک دقیق تفاوت سرور ابری و کانتینر ابری میپردازیم.
سرور ابری چیست؟
سرور ابری به یک ماشین مجازی (VM) گفته میشود که روی زیرساخت پلتفرم ابری ساخته شده و منابعی مانند CPU ،RAM، دیسک و شبکه را در اختیار کاربر قرار میدهد. در این مدل، یک سیستمعامل کامل روی سرور اجرا میشود و مدیریت بخش بسیاری از لایهی نرمافزار، برعهدهی کاربر است.
از نظر مدل ارائه خدمات ابری، سرور ابری در دستهی IaaS قرار میگیرد. در این مدل، ارایهدهنده زیرساخت فیزیکی و مجازیسازی را مدیریت میکند، اما کاربر کنترل مستقیم و گستردهای روی سیستمعامل، تنظیمات شبکه، فایروال، پچهای امنیتی و نرمافزارها دارد. این گزینه برای کسبوکارهایی مناسب است که نیازمند تنظیمات دقیقتر زیرساختی هستند یا میخواهند اجرای سرویس را شبیه مدل سرورهای سنتی مدیریت کنند.
سرور ابری در این سناریوها کاربرد بیشتری دارد:
- اجرای نرمافزارهای قدیمی یا وابسته به سیستمعامل
- نیاز به کنترل کامل روی تنظیمات امنیتی و شبکه
- میزبانی دیتابیسها و سرویسهای حساس به دیسک پایدار و تنظیمات سطح سیستمعامل
- اجرای چند سرویس روی یک VM برای سادهسازی مدیریت در تیمهای کوچک
برای آشنایی بیشتر با این سرویس، پیشنهاد میکنیم مطلب سرور ابری چیست را در بلاگ آروانکلاد مطالعه کنید.
کانتینر ابری چیست؟
کانتینر ابری به روشی گفته میشود که در آن اپلیکیشن در قالب کانتینر و روی زیرساخت ابری اجرا میشود. در این مدل، بهجای راهاندازی یک سیستمعامل کامل برای هر سرویس، کانتینرها هستهی سیستمعامل میزبان را به اشتراک میگذارند و هر سرویس را در یک محیط جداگانه اجرا میکنند. نتیجهی این ساختار، سبکتر بودن کانتینرها و سرعت بالاتر در راهاندازی است.
از نظر مدل ارایهی خدمات ابری، کانتینر ابری در دستهی Platform as a Service) PaaS) قرار میگیرد. در این مدل، کاربر بدون درگیری با مدیریت زیرساخت، سرورها و تنظیمات پیچیده شبکه، میتواند تنها بر توسعه و اجرای اپلیکیشن تمرکز کند و مدیریت لایهی زیرساخت بر عهدهی ارایهدهندهی سرویس است.
در سرویسهایی مانند کانتینر ابری مبتنی بر مالتیزون کوبرنتیز، استقرار اپلیکیشن در چند زون مختلف انجام میشود. بنابراین هنگام اختلال در یک زون، سرویس در سایر زونها فعال باقی میماند. همچنین، قابلیتهایی مانند مقیاسپذیری خودکار، لود بالانسینگ داخلی و بکاپگیری بهشکل یکپارچه ارایه میشود و فرآیند میزبانی وبسایت یا اپلیکیشن سادهتر و سریعتر پیش میرود.
تفاوت سرور ابری و کانتینر ابری
منظور از تفاوت سرور ابری و کانتینر ابری فقط تفاوت در روش اجرا نیست. این دو مدل از چند جنبهی کلیدی با هم فرق دارند و همین تفاوتها مشخص میکند هرکدام برای چه نوع نیاز و چه نوع کسبوکاری مناسبتر است. مهمترین محورهای مقایسه شامل مقیاسپذیری، امنیت، انعطافپذیری و هزینههاست که در جدول زیر مشاهده میکنید.
| معیار | سرور ابری (IaaS) | کانتینر ابری (PaaS) |
| سطح سرویس | زیرساخت به عنوان سرویس | پلتفرم به عنوان سرویس |
| سطح انتزاع | پایینتر (مدیریت VM و سیستمعامل) | بالاتر (تمرکز بر اپلیکیشن) |
| مقیاسپذیری | بیشتر در سطح VM | در سطح سرویس و کانتینر |
| سرعت استقرار | وابسته به آمادهسازی سرور | سریع و مبتنی بر CI/CD |
| امنیت | جداسازی قوی در سطح ماشین مجازی | نیازمند سیاستگذاری دقیق در اجرا |
| انعطافپذیری | مناسب نرمافزارهای سنتی و مونولیت | مناسب معماری میکروسرویس |
| مدیریت زیرساخت | برعهدهی کاربر | برعهدهی ارایهدهنده |
| استفاده از منابع | امکان هدررفت منابع در VM | مصرف بهینهتر منابع |
| پایداری | وابسته به تنظیمات VM | مالتیزون و توزیع بار پیشفرض |
| هزینه | شروع ساده؛ افزایش هزینه در مقیاس | بهینه در مقیاس، با پیچیدگی مدیریتی بیشتر |
| مناسب برای | تیمهای زیرساختمحور | تیمهای DevOps و محصولمحور |
مزایای سرور ابری
سرور ابری برای بسیاری از تیمها هنوز یک گزینهی اصلی در خدمات ابری محسوب میشود. دلیل این انتخاب، مزیتهایی است که سرور ابری در سطح مدیریت زیرساخت و کنترل فنی ارایه میدهد. بهخصوص وقتی سازمان با نرمافزارهای سنتی یا نیازهای زیرساختی خاص روبهرو باشد. مزایای سرور ابری را در ادامه میبینید.
1. مقیاسپذیری سریع منابع
امکان افزایش یا کاهش CPU ،RAM و فضای ذخیرهسازی در زمان کوتاه فراهم است. بنابراین در زمان رشد ترافیک یا اجرای پردازشهای سنگین، منابع متناسب تخصیص پیدا میکند و در زمان کاهش بار، هزینهی اضافی در پی ندارد.
2. دسترسپذیری بالا
زیرساخت ابری روی چندین نود و تجهیزات توزیعشده اجرا میشود. هنگام بروز مشکل سختافزاری، ماشین مجازی روی نود دیگر بالا میآید و اختلال طولانی ایجاد نمیشود.
3. امنیت در سطح دیتاسنتر
سرور ابری در دیتاسنترهایی با کنترل فیزیکی، مانیتورینگ ۲۴ ساعته و زیرساخت برق و شبکهی پایدار نگهداری میشود. بنابراین ریسکهای مرتبط با نگهداری سرور در محل سازمان کاهش پیدا میکند.
4. دسترسی از هر موقعیت جغرافیایی
مدیریت سرور از طریق اینترنت انجام میشود. تیم فنی بدون حضور فیزیکی در محل میتواند پیکربندی انجام دهد، سرویس راهاندازی و خطا را برطرف کند.
مزایای کانتینر ابری
کانتینر ابری یک مدل در پلتفرم ابری است که تمرکز آن روی اجرای سرویسها در قالب کانتینر و مدیریت چرخهی عمر آنهاست. به همین دلیل، مزیتهای این مدل بیشتر در سرعت راهاندازی، مقیاسپذیری و مدیریت سرویسمحور دیده میشود.
1. استقرار مالتیزون
با اجرای سرویس در چند زون مجزا، هنگام بروز اختلال در یک زون، اپلیکیشن یا وبسایت در زون دیگر در دسترس باقی میماند. در نتیجه ریسک قطعی سراسری کاهش پیدا میکند و سطح دسترسپذیری بیشتر میشود.
2. دیپلوی سریع و استانداردسازی محیط اجرا
کانتینریسازی باعث میشود اپلیکیشن در هر محیطی رفتاری یکسان داشته باشد. بنابراین فرآیند انتشار نسخهی جدید سادهتر انجام میشود، خطای ناسازگاری محیط کاهش پیدا میکند و زمان عرضه به بازار کوتاهتر به حداقل میرسد.
3. مقیاسپذیری خودکار براساس ترافیک
در زمان افزایش بازدید یا پردازش، تعداد پادها بهشکل خودکار افزایش پیدا میکند و در زمان کاهش بار، منابع آزاد میشود. در نتیجه هم پاسخگویی شکل میگیرد و هم مصرف منابع کنترل خواهد شد.
4. لود بالانسینگ داخلی
ترافیک ورودی بین نمونههای مختلف اپلیکیشن توزیع میشود؛ بنابراین فشار روی یک نود متمرکز نمیماند و عملکرد پایدارتر میشود.
5. بکاپ و اسنپشات
امکان تهیه نسخهی پشتیبان از داده یا وضعیت سرویس فراهم است. هنگام بروز خطا، بازیابی در زمان کوتاه انجام میشود و اختلال عملیاتی طولانی نخواهد شد.
6. استفاده بهینه از منابع زیرساختی
تخصیص CPU و RAM بهشکل دقیق برای هر کانتینر انجام میپذیرد. بنابراین از هدررفت منابع جلوگیری میشود و هزینهی میزبانی در مقایسه با سرورهای سنتی منطقیتر مدیریت خواهد شد.
مقایسه هزینههای سرور ابری و کانتینر ابری
برای مقایسه درست، باید هزینه را به چند بخش تقسیم کنیم تا مشخص شود هر مدل در کدام مرحله ارزانتر یا سنگینتر میشود.
1. هزینه شروع
هزینهی شروع یعنی هزینهای که سازمان برای راهاندازی اولیهی سرویس پرداخت میکند. در سرور ابری، این مرحله اغلب سریعتر و سادهتر پیش میرود. تیم یک VM میسازد، سیستمعامل را آماده و سرویس را نصب و اجرا میکند. از همین جهت، خرید سرور ابری برای تیمهایی که میخواهند سریع وارد فاز اجرا شوند، مسیر کمهزینهتری در اآغاز کار دارد.
در کانتینر ابری، هزینهی شروع زمانی بالا میرود که تیم سراغ Kubernetes مدیریتنشده برود. در این حالت، راهاندازی فقط اجرای اپلیکیشن نیست و بخشهایی مانند Registry ،CI/CD، مانیتورینگ، لاگ، شبکه، Ingress و سیاستهای امنیتی هم به طراحی و پیادهسازی نیاز دارند. بنابراین، بسیاری از تیمها ابتدا با مدل VM شروع کرده و بعد به کانتینر مهاجرت میکنند.
2. هزینه جاری و مدل مالی
هزینهی جاری یعنی مبلغی که پس از راهاندازی، بهشکل مداوم برای نگهداشتن سرویس میپردازیم. در سرور ابری، این هزینه بهطور معمول براساس ظرفیت رزروشده یا ظرفیت مصرفشده در یک بازهی زمانی مشخص محاسبه میشود. برای مثال، در مدلهای On-Demand شما بابت زمان روشن بودن نمونهی محاسباتی هزینه میدهید و بعضی ارایهدهندگان حتا پرداخت را بهشکل «به ازای ثانیه» هم تعریف میکنند. این یعنی مدل هزینه در VM حول محور مدت زمان استفاده از ظرفیت میچرخد.
در کانتینر ابری، مدل هزینه به نوع سرویس وابسته است. در Kubernetes مدیریتشده، بسیاری از ارایهدهندگان برای کنترلپلین کلاستر یک هزینهی ثابت یا ساعتی دریافت میکنند و هزینهی منابع نودها جداگانه محاسبه میشود. از طرفی دیگر، در سرویسهای کانتینری PaaS یا Serverless، مدل هزینه بیشتر به مصرف واقعی نزدیک و براساس vCPU-seconds ،GiB-seconds و تعداد درخواستها محاسبه میشود. در این حالت، هزینهی جاری بیشتر با میزان بار و مصرف واقعی سرویس بالا و پایین میشود.
3. هزینه منابع
هزینهی منابع یعنی مبلغی که برای CPU ،RAM و ظرفیت ذخیرهسازی پرداخت میکنید. در سرور ابری، این هزینه اغلب براساس ظرفیتی محاسبه میشود که برای ماشین مجازی انتخاب کردهاید. یعنی اگر یک VM با ۸ گیگ RAM بگیرید ولی سرویس شما فقط ۲ گیگ مصرف کند، باز هم هزینهی همان ۸ گیگ را میپردازید، مگر اینکه مقیاسگذاری خودکار، خاموشی سرویس یا تغییر اندازهی VM را دقیق و منظم اجرا کنید.
در کانتینر ابری، هزینهی منابع بیشتر بهنحوهی طراحی معماری و تنظیم درخواست منابع وابسته است. اگر تیم درخواست CPU و RAM را منطقی تعریف کند، اغلب امکان استفادهی بهینهتر از منابع فراهم میشود، چون چند سرویس میتوانند در یک کلاستر با تخصیص دقیقتر کنار هم اجرا شوند. در سرویسهای سرورلس کانتینری هم مدل هزینه به مصرف واقعی نزدیکتر شده و هزینه براساس میزان استفاده از منابع در زمان اجرا بالا و پایین میرود.
4. هزینه مدیریت
هزینهی مدیریت به زمان و نیروی انسانی گفته میشود که برای نگهداری عملیاتی سرویس صرف میشود. این بخش در بسیاری از سازمانها حتا از هزینهی منابع هم مهمتر است؛ چون کارهایی مانند مدیریت زیرساخت، مانیتورینگ، امنیت، نصب پچها، رسیدگی به رخدادها و پاسخ به خطاها را دربر دارد. در عمل، هرچه معماری پیچیدهتر باشد، سهم هزینهی مدیریت در کل هزینهی تمامشده بیشتر میشود.
بعد از اینکه مدل هزینه روشن شد، اگر تصمیم سازمان اجرای کانتینر به شکل سرویسمحور باشد، استفاده از سرویس PaaS میتواند بخشی از هزینهی مدیریت را کاهش دهد و مسیر عملیات را سادهتر سازد. برای مثال، خرید کانتینر ابری اغلب بخشی از بار مدیریت زیرساخت را از تیم داخلی کم میکنند.
امنیت سرور ابری و کانتینر ابری
امنیت در خدمات ابری وقتی ارزیابی میشود که آن را عملیاتی ببینیم. یعنی مشخص کنیم چه چیزهایی باید کنترل شود و چه خطاهایی ریسک ایجاد میکند. از این زاویه، تفاوت امنیتی سرور ابری و کانتینر ابری بیشتر به تفاوت نقاط کنترل برمیگردد.
در سرور ابری، Hypervisor یک لایهی جداسازی بین ماشینهای مجازی ایجاد میکند، ولی وظیفههایی مانند پچ سیستمعامل، سختسازی سرویسها، مدیریت دسترسی و مانیتورینگ همچنان باقی میماند. در کانتینر ابری، چون هستهی سیستمعامل مشترک است، پیکربندی میتواند ریسک را بالا ببرد. بنابراین، در Kubernetes استانداردهایی مانند Pod Security Standards تعریف شدهاند و اجرای آنها با Pod Security Admission انجام میشود. در سطح کلان هم توصیههای امنیتی روی اقداماتی مانند اسکن آسیبپذیری، اصل کمترین دسترسی، جداسازی شبکه، احراز هویت قوی و لاگبرداری تمرکز دارد.
بهترین ارایهدهندگان سرور ابری
بازار سرور ابری در سطح جهانی بیشتر در اختیار چند ارایهدهندهی بزرگ است که زیرساخت گسترده، تنوع سرویس و مدلهای مختلف قیمتگذاری دارند. در عمل، انتخاب بهترین گزینه به عواملی مانند محل دیتاسنتر، کیفیت شبکه، خدمات مکمل، سطح پشتیبانی و نیازهای امنیتی سازمان بستگی دارد.
Amazon Web Services .1
AWS یکی از بزرگترین ارایهدهندگان خدمات ابری در جهان است و در حوزهی سرور ابری، سرویسهای محاسباتی را در مقیاسهای مختلف ارایه میکند. تنوع بالای نوع ماشینها، امکانات شبکه و ابزارهای مدیریت منابع باعث شده است که AWS در پروژههای کوچک تا سازمانی، گزینهی رایجی باشد. این پلتفرم اغلب برای تیمهایی مناسب است که به انعطاف بالا در انتخاب منابع و امکان توسعهی سریع زیرساخت نیاز دارند.
Microsoft Azure .2
Microsoft Azure پلتفرم ابری مایکروسافت است که سرور ابری را در کنار سرویسهای سازمانی ارایه میکند. نقطهی قوت Azure در بسیاری از سناریوها، سازگاری با اکوسیستم مایکروسافت و ابزارهای سازمانی است. برای همین، کسبوکارهایی که از محصولات مایکروسافت استفاده میکنند، بهطور معمول Azure را یک گزینهی طبیعی برای توسعهی زیرساخت ابری میدانند.
3. Google Cloud
Google Cloud Platform یکی از ارایهدهندگان اصلی خدمات ابری در جهان است که سرور ابری را در کنار سرویسهای داده، تحلیل و ابزارهای توسعه ارایه میدهد. این پلتفرم اغلب برای تیمهایی جذاب است که معماری مقیاسپذیر میخواهند و به سرویسهای دادهمحور و ابزارهای توسعه نزدیک به اکوسیستم گوگل نیاز دارند.
4. Arvancloud
آروانکلاد در بازار ایران یکی از ارایهدهندگان خدمات ابری شناخته میشود و امکان استفاده از سرور ابری را در داخل کشور فراهم میکند. خدمات سرور ابری آروانکلاد برای کسبوکارهایی که به پرداخت ریالی، پشتیبانی نزدیکتر و اجرای سرویس در زیرساخت داخلی نیاز دارند، گزینهای مناسب است.
بهترین سرویسهای کانتینر ابری
ارایهدهندگان کانتینر ابری بهطور معمول دو مدل اصلی ارایه میکنند: اجرای کانتینر در قالب سرویسهای سادهتر مانند ECS یا اجرای کانتینر روی Kubernetes مدیریتشده. تفاوت این سرویسها بیشتر به سطح کنترل، میزان پیچیدگی و مدل مدیریت زیرساخت برمیگردد.
AWS .1
ECS سرویس کانتینری AWS است که اجرای کانتینر را بدون نیاز به Kubernetes امکانپذیر میکند و برای تیمهایی مناسب است که مسیر سادهتر میخواهند. این سرویس قابلیت مقیاسپذیری خودکار و مدیریت منابع را بهطور یکپارچه فراهم میکند و برای استارتاپها و تیمهای کوچک انتخاب راحتی است.
2. Google
GKE سرویس Kubernetes مدیریتشدهی گوگل است. برای تیمهایی که معماری Cloud Native و مقیاسپذیری مبتنی بر Kubernetes دارند، گزینه مناسبی محسوب میشود. این سرویس امکانات پیشرفتهای مانند لود بالانسینگ و مانیتورینگ یکپارچه را ارایه میدهد.
3. Microsoft
AKS سرویس Kubernetes مدیریتشدهی مایکروسافت شناخته میشود. این سرویس برای سازمانهایی مناسب است که زیرساخت آنها روی Azure قرار دارد و میخواهند کانتینرها را در همان اکوسیستم اجرا کنند.
4. Arvancloud
آروانکلاد خدمات کانتینر ابری را در قالب سرویسهای PaaS ارایه میکند و برای کسبوکارهایی مناسب است که اجرای کانتینر در داخل کشور و پرداخت ریالی برایشان اهمیت دارد.
این سرویس با زیرساخت کوبرنتیز مالتیزون، دیپلوی سریع اپلیکیشن، مقیاسپذیری خودکار و بکاپگیری ساده تجربهای مشابه سرویسهای جهانی فراهم میکند، در حالی که پایداری و دسترسپذیری بالا در سطح ملی تضمین شده است. علاوهبر این، آروانکلاد محیطی یکپارچه برای مانیتورینگ، مدیریت منابع و امنیت فراهم کرده و کسبوکارها میتوانند بدون نگرانی از نگهداری زیرساخت، روی توسعه و بهبود محصول خود تمرکز کنند.
جمعبندی
برای میزبانی وبسایت یا اپلیکیشن، انتخاب بین سرور ابری و کانتینر ابری نقش تعیینکنندهای در پایداری، مقیاسپذیری و سرعت توسعه دارد. سرور ابری برای کسبوکارهایی مناسب است که کنترل بیشتر روی سیستمعامل و شبکه میخواهند یا با نرمافزارهای سنتی و وابسته به زیرساخت کار میکنند. در مقابل، کانتینر ابری بیشتر برای تیمهایی مناسب است که معماری سرویسمحور دارند و نیازمند استقرار سریعتر، مقیاسپذیری دقیقتر و مدیریت یکپارچه سرویسها هستند.
در نهایت، انتخاب درست به نیاز واقعی سازمان برمیگردد. اگر بار کاری پایدار است و سادگی اجرا اولویت دارد، سرور ابری گزینهی بهتری بهشمار میرود. اگر تعداد سرویسها زیاد است و تغییرات مداوم رخ میدهد، کانتینر ابری اغلب نتیجهی بهتری در سرعت توسعه و بهینهسازی هزینهها ایجاد میکند.
