CentOS چیست؟ معرفی کامل لینوکس CentOS

CentOS یکی از محبوب‌ترین توزیع‌های لینوکس در حوزه‌ی سرورها است. این توزیع سال‌ها در دیتاسنترها، شرکت‌های هاستینگ و زیرساخت‌های سازمانی استفاده می‌شد و به پایداری بالا شهرت داشت. بسیاری از دیتاسنترها، شرکت‌های هاستینگ و تیم‌های زیرساخت از CentOS برای مدیریت سرورها، میزبانی وب‌سایت‌ها و اجرای نرم‌افزارهای سازمانی استفاده کرده‌اند.

محبوبیت CentOS بیش‌ از‌ هر‌ چیز به پایداری، امنیت و سازگاری آن با اکوسیستم Red Hat Enterprise Linux برمی‌گردد. همین ویژگی‌ها باعث شد این توزیع لینوکس به یکی از انتخاب‌های رایج برای راه‌اندازی سرورهای لینوکسی در مقیاس‌های مختلف تبدیل شود. در ادامه، با CentOS، تاریخچه‌ی شکل‌گیری آن، ویژگی‌ها، نسخه‌های مختلف و تفاوت آن با Ubuntu آشنا می‌شویم.

لینوکس CentOS چیست؟

CentOS یک توزیع لینوکس متن‌باز است که برای استفاده در سرورها و محیط‌های سازمانی توسعه پیدا کرد. این توزیع سال‌ها بر پایه‌ی کدهای Red Hat Enterprise Linux ساخته می‌شد و برای همین بسیاری از قابلیت‌ها، ابزارها و بسته‌های نرم‌افزاری آن با RHEL شباهت داشتند.

در اکوسیستم لینوکس، CentOS در دسته‌ی توزیع‌های Enterprise Linux قرار می‌گیرد. تمرکز این گروه از توزیع‌ها بیش‌تر روی پایداری، امنیت و سازگاری بلندمدت است و حضور پررنگی در دیتاسنترها، شرکت‌های هاستینگ و زیرساخت‌های سازمانی دارند.

مهم‌ترین کاربرد CentOS به راه‌اندازی و مدیریت سرورهای لینوکسی مربوط می‌شود. بسیاری از سازمان‌ها از این توزیع برای میزبانی وب‌سایت‌ها، اجرای پایگاه‌های داده، راه‌اندازی سرویس‌های شبکه، مجازی‌سازی و توسعه‌ی زیرساخت ابری استفاده می‌کنند. برای پیاده‌سازی این زیرساخت‌ها، خرید سرور ابری یکی از گزینه‌هایی است که می‌توانید بررسی کنید. پایداری بالا و سازگاری گسترده با نرم‌افزارهای سازمانی نیز از مهم‌ترین دلایل محبوبیت CentOS در این محیط‌ها است.

تاریخچه‌ CentOS

پروژه‌ی CentOS در سال ۲۰۰۴ با هدف ارایه‌ی یک توزیع لینوکس رایگان، پایدار و مناسب برای سرورها و محیط‌های سازمانی شکل گرفت. در آن زمان بسیاری از شرکت‌ها و مدیران سیستم به قابلیت‌ها و پایداری Red Hat Enterprise Linux علاقه داشتند، ولی هزینه‌ی استفاده از نسخه‌ی تجاری برای همه مناسب نبود. CentOS با تکیه‌ بر کدهای منبع RHEL توسعه پیدا کرد و خیلی زود به یکی از پرکاربردترین توزیع‌های لینوکسی در دیتاسنترها، شرکت‌های هاستینگ و زیرساخت‌های سازمانی تبدیل شد.

ارتباط CentOS و Red Hat از ابتدا بسیار نزدیک بود، چون این توزیع بر پایه‌ی کدهای Red Hat Enterprise Linux ساخته می‌شد و از نظر ساختار و بسته‌های نرم‌افزاری شباهت زیادی به آن داشت. این رابطه در سال ۲۰۱۴ با همکاری رسمی Red Hat و پروژه‌ی CentOS وارد مرحله‌ی جدیدی شد. با‌ این‌ حال، در سال ۲۰۲۰ مسیر توسعه‌ی پروژه تغییر کرد و CentOS Stream به‌جای CentOS Linux در مرکز اکوسیستم CentOS قرار گرفت. از آن زمان، CentOS Stream نقش پل ارتباطی میان توسعه و انتشار نسخه‌های Red Hat Enterprise Linux را بر‌عهده دارد.

ویژگی‌های CentOS

CentOS مجموعه‌ای از قابلیت‌ها را در اختیار مدیران سیستم قرار می‌دهد که برای مدیریت سرورها و محیط‌های سازمانی اهمیت زیادی دارد.

1. متن‌باز و رایگان

CentOS یک سیستم‌عامل متن‌باز است و کاربران می‌توانند بدون پرداخت هزینه‌ی لایسنس از آن استفاده کنند. علاوه‌بر این، دسترسی به کد منبع امکان بررسی، شخصی‌سازی و توسعه‌ی سیستم‌عامل را براساس نیازهای هر سازمان فراهم می‌کند.

2. پایداری بالا

تمرکز اصلی CentOS بر ثبات و اطمینان است. بسته‌های نرم‌افزاری پس از آزمایش‌های گسترده منتشر می‌شوند تا احتمال بروز خطا به حداقل برسد. به همین دلیل، این توزیع برای سرورهایی که باید ماه‌ها یا حتا سال‌ها بدون وقفه فعالیت کنند، انتخاب مناسبی محسوب می‌شود.

3. امنیت مناسب

CentOS از به‌روزرسانی‌های امنیتی منظم و ابزارهای امنیتی اکوسیستم Enterprise Linux بهره می‌برد. این ویژگی به مدیران سیستم کمک می‌کند آسیب‌پذیری‌ها را سریع‌تر برطرف و امنیت سرویس‌های در حال اجرا را در سطح مناسبی حفظ کنند.

4. سازگاری گسترده با نرم‌افزارها و پنل‌های مدیریتی

بسیاری از کنترل‌پنل‌های هاستینگ، ابزارهای مدیریت سرور، پایگاه‌های داده، وب‌سرورها و نرم‌افزارهای سازمانی برای اجرا روی CentOS بهینه شده‌اند. این سازگاری، راه‌اندازی و مدیریت زیرساخت را ساده‌تر می‌کند و نیاز به تغییرات گسترده را کاهش می‌دهد.

5. عملکرد مناسب در پردازش‌های سروری

CentOS برای اجرای بارهای کاری سرور مانند میزبانی وب، پایگاه‌های داده، مجازی‌سازی و سرویس‌های سازمانی طراحی شده است. مصرف بهینه‌ی منابع و عملکرد پایدار باعث می‌شود این توزیع در محیط‌های عملیاتی عملکرد مناسبی داشته باشد.

6. پشتیبانی بلندمدت

نسخه‌های CentOS چرخه‌ی پشتیبانی طولانی دارند و در بازه‌های زمانی مشخص، به‌روزرسانی‌های امنیتی و اصلاحات نرم‌افزاری دریافت می‌کنند. این موضوع نیاز به ارتقای مداوم سیستم‌عامل را کاهش می‌دهد و مدیریت زیرساخت را برای سازمان‌ها ساده‌تر می‌سازد.

مزایای استفاده از CentOS

علاوه‌بر ویژگی‌های فنی، CentOS مزایایی دارد که آن را به یکی از گزینه‌های محبوب برای سرورها و محیط‌های سازمانی تبدیل کرده است. CentOS هزینه‌ی راه‌اندازی و نگه‌داری سرورها را کاهش می‌دهد و سازمان‌ها می‌توانند بدون پرداخت هزینه‌ی لایسنس از آن استفاده کنند. سازگاری گسترده‌ی این توزیع با نرم‌افزارهای سازمانی، وب‌سرورها، پایگاه‌های داده، ابزارهای مدیریت زیرساخت و کنترل‌پنل‌های هاستینگ نیز باعث شده است پیاده‌سازی و توسعه‌ی سرویس‌ها با دردسر کم‌تری انجام شود.

از سوی دیگر، CentOS با دریافت به‌روزرسانی‌های منظم امنیتی و اصلاحات نرم‌افزاری، به حفظ پایداری و امنیت زیرساخت کمک می‌کند. این سیستم‌عامل روی ماشین‌های مجازی، سرورهای ابری و محیط‌های مقیاس‌پذیر عملکرد مناسبی دارد و به همین دلیل در بسیاری از زیرساخت‌های ابری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ورژن‌های مختلف CentOS

CentOS در طول سال‌های فعالیت خود نسخه‌های مختلفی را منتشر کرد، ولی نسخه‌های ۶، ۷ و ۸ بیش‌ترین استفاده را در سرورها و محیط‌های سازمانی داشتند. هر نسخه تغییرات مهمی را در زمینه‌ی مدیریت سیستم، امنیت و پشتیبانی از فناوری‌های جدید به‌همراه داشت.

CentOS 6 .1

CentOS 6 در سال ۲۰۱۱ منتشر شد و برای سال‌ها یکی از گزینه‌های اصلی شرکت‌های هاستینگ و دیتاسنترها بود. این نسخه از کرنل لینوکس ۲.۶.۳۲ استفاده می‌کرد و پایداری بالایی داشت. بسیاری از سرورهای قدیمی هنوز هم بر پایه‌ی این نسخه راه‌اندازی شده‌اند، هرچند پشتیبانی رسمی آن به پایان رسیده است.

CentOS 7 .2

CentOS 7 در سال ۲۰۱۴ عرضه و به محبوب‌ترین نسخه‌ی CentOS تبدیل شد. این نسخه با Systemd، پشتیبانی بهتر از کانتینرها، بهبود عملکرد شبکه و امکانات مدیریتی جدید همراه بود. بسیاری از پنل‌های هاستینگ و نرم‌افزارهای سازمانی سال‌ها CentOS 7 را برای سیستم‌عامل پیشنهادی معرفی می‌کردند.

CentOS 8 .3

CentOS 8 در سال ۲۰۱۹ منتشر شد و قابلیت‌های جدیدی مانند DNF، پشتیبانی بهتر از سخت‌افزارهای جدید و امکانات امنیتی پیشرفته‌تر را ارایه کرد. با‌ این‌ حال، پس از تغییر مسیر پروژه به CentOS Stream، عمر این نسخه کوتاه‌تر از انتظار بود و پشتیبانی آن در پایان سال ۲۰۲۱ متوقف شد.

با توقف پشتیبانی CentOS Linux، بسیاری از کاربران استفاده از توزیع‌های جایگزین را در دستور کار خود قرار دادند. Rocky Linux یکی از مهم‌ترین این گزینه‌ها است. برای آشنایی بیش‌تر با آن، مقاله‌ی  Rocky Linux چیست را مطالعه کنید.

CentOS Stream چیست؟

CentOS Stream نسخه‌ی فعلی پروژه‌ی CentOS است که نقش متفاوتی نسبت به CentOS Linux کلاسیک دارد. این توزیع در واقع میان توسعه و انتشار Red Hat Enterprise Linux قرار می‌گیرد و تغییرات و قابلیت‌های جدید را پیش از ورود به نسخه‌های پایدار RHEL دریافت می‌کند. بنابراین، CentOS Stream بیش‌تر به محیطی برای مشاهده و آزمایش نسخه‌های آینده‌ی Red Hat Enterprise Linux شباهت دارد.

مهم‌ترین تفاوت CentOS Stream با CentOS Linux در مدل انتشار آن است. CentOS Linux پس از انتشار نسخه‌های پایدار RHEL عرضه می‌شد و تمرکز آن روی ثبات و سازگاری بلندمدت بود. در مقابل، CentOS Stream به‌شکل پیوسته به‌روزرسانی دریافت می‌کند و تغییرات جدید زودتر در آن قرار می‌گیرند. به‌ همین‌ دلیل، CentOS Stream نسبت به CentOS Linux پویاتر است و فاصله‌ی کم‌تری با روند توسعه‌ی Red Hat دارد.

در چرخه‌ی توسعه‌ی Red Hat Enterprise Linux ،CentOS Stream نقش یک پل ارتباطی را ایفا می‌کند. قابلیت‌ها، اصلاحات و به‌روزرسانی‌هایی که قرار است در نسخه‌های آینده‌ی RHEL منتشر شوند، ابتدا در CentOS Stream قرار می‌گیرند. این ساختار به توسعه‌دهندگان، شرکت‌های نرم‌افزاری و اعضای جامعه‌ی کاربری اجازه می‌دهد تغییرات را زودتر بررسی کنند و بازخوردهای خود را پیش از انتشار نسخه‌ی نهایی ارایه دهند.

کاربردهای CentOS در زیرساخت‌های مدرن

سیستم‌عامل CentOS سال‌ها یکی از پرکاربردترین سیستم‌عامل‌ها در زیرساخت‌های سازمانی بود. پایداری بالا و سازگاری گسترده باعث شد این توزیع در سناریوهای مختلفی مورد استفاده قرار بگیرد.

1. میزبانی وب

میزبانی وب یکی از رایج‌ترین کاربردهای CentOS است. بسیاری از شرکت‌های هاستینگ و مدیران سرور از این توزیع برای اجرای وب‌سایت‌ها، سیستم‌های مدیریت محتوا، فروشگاه‌های اینترنتی و سرویس‌های تحت وب استفاده می‌کنند. پایداری بالا، سازگاری با وب‌سرورهایی مانند Apache و Nginx و پشتیبانی از انواع پایگاه‌های داده، CentOS را به گزینه‌ای مناسب برای این حوزه تبدیل کرده است. اگر قصد راه‌اندازی یک وب‌سایت یا سرویس آنلاین را دارید، خرید vps لینوکس می‌تواند یکی از گزینه‌های مناسب برای میزبانی این سرویس‌ها باشد.

2. سرورهای ابری

CentOS در بسیاری از زیرساخت‌های ابری برای سیستم‌عامل ماشین‌های مجازی استفاده می‌شود. پایداری و مصرف بهینه‌ی منابع باعث شده این توزیع برای اجرای سرویس‌های ابری انتخاب مناسبی باشد.

3. دیتاسنترها

دیتاسنترها برای مدیریت تعداد زیادی سرور به سیستم‌عاملی پایدار و مطمین نیاز دارند. CentOS به‌دلیل عملکرد مشخص و چرخه‌ی پشتیبانی بلندمدت، سال‌ها یکی از گزینه‌های رایج در این محیط‌ها بوده است.

4. مجازی‌سازی

بسیاری از سازمان‌ها از CentOS برای راه‌اندازی بسترهای مجازی‌سازی بهره می‌برند. این توزیع از ابزارهایی مانند KVM پشتیبانی می‌کند و امکان مدیریت ماشین‌های مجازی را در مقیاس‌های مختلف فراهم می‌سازد.

5. کانتینرها

CentOS در بسیاری از پروژه‌های مبتنی‌بر Docker و Kubernetes نیز حضور دارد. تیم‌های توسعه و عملیات از آن برای اجرای برنامه‌ها در محیط‌های کانتینری و مدیریت سرویس‌های مقیاس‌پذیر استفاده می‌کنند.

6. محیط‌های Enterprise

سازمان‌های بزرگ برای اجرای نرم‌افزارهای تجاری، سامانه‌های داخلی و سرویس‌های حیاتی به سیستم‌عاملی پایدار نیاز دارند. نزدیکی CentOS به اکوسیستم Red Hat Enterprise Linux باعث شده این توزیع سال‌ها یکی از گزینه‌های محبوب در محیط‌های Enterprise باشد.

تفاوت لینوکس CentOS و لینوکس Red Hat Enterprise

CentOS و Red Hat Enterprise Linux یا RHEL سال‌ها ارتباط نزدیکی با یک‌دیگر داشته‌اند و از نظر ساختار فنی شباهت‌های بسیاری دارند. با‌ این‌ حال، مدل توسعه، نوع پشتیبانی و جامعه‌ی هدف این دو توزیع یکسان نیست.

در عمل، CentOS بیش‌تر برای سازمان‌ها، شرکت‌های هاستینگ و تیم‌هایی مناسب است که به یک توزیع لینوکس پایدار نیاز دارند، ولی ترجیح می‌دهند هزینه‌ای برای لایسنس سیستم‌عامل پرداخت نکنند. در مقابل، Red Hat Enterprise Linux برای سازمان‌های بزرگ، بانک‌ها، شرکت‌های دارای الزامات امنیتی و کسب‌وکارهایی مناسب‌تر است که به پشتیبانی رسمی، قراردادهای خدماتی و تضمین‌های تجاری نیاز دارند.

مقایسه‌ CentOS با Ubuntu

CentOS و Ubuntu دو مورد از محبوب‌ترین توزیع‌های لینوکس هستند، ولی هر کدام با اهداف متفاوتی توسعه پیدا کرده‌اند. CentOS بیش‌تر در محیط‌های سازمانی، دیتاسنترها و زیرساخت‌های سروری شناخته می‌شود، در‌ حالی‌ که Ubuntu علاوه‌بر سرورها، در میان کاربران دسکتاپ و توسعه‌دهندگان نیز محبوبیت بسیاری دارد. اگر با خانواده‌های مختلف لینوکس آشنایی ندارید، پیشنهاد می‌کنیم ابتدا مقاله‌ی اوبونتو چیست را مطالعه کنید تا تفاوت رویکرد اوبونتو و توزیع‌های Enterprise Linux را بهتر درک کنید.

جمع‌بندی

CentOS یکی از شناخته‌شده‌ترین توزیع‌های لینوکس در دنیای سرورها و زیرساخت‌های سازمانی است. این توزیع به‌دلیل پایداری بالا، امنیت مناسب، سازگاری گسترده با نرم‌افزارهای سازمانی و هزینه‌ی پایین راه‌اندازی، سال‌ها در دیتاسنترها، شرکت‌های هاستینگ و محیط‌های Enterprise استفاده شده است.

ویژگی‌هایی مانند متن‌باز بودن، جامعه‌ی کاربری بزرگ، پشتیبانی بلندمدت و قابلیت سفارشی‌سازی گسترده، CentOS را به یکی از گزینه‌های محبوب برای مدیریت سرورهای لینوکسی تبدیل کرده‌اند. علاوه‌بر‌ این، حضور آن در حوزه‌هایی مانند میزبانی وب، مجازی‌سازی، کانتینرها و زیرساخت‌های ابری نشان می‌دهد که CentOS نقش مهمی در اکوسیستم لینوکس داشته است.

اکنون، با تغییر مسیر پروژه به CentOS Stream، انتخاب CentOS به نیازهای هر سازمان بستگی دارد. کسب‌وکارهایی که به دنبال آشنایی با مسیر توسعه‌ی Red Hat Enterprise Linux هستند، می‌توانند CentOS Stream را بررسی کنند. در مقابل، سازمان‌هایی که به پشتیبانی تجاری و خدمات رسمی نیاز دارند، اغلب سراغ Red Hat Enterprise Linux یا سایر توزیع‌های Enterprise Linux می‌روند. به هر شکل، CentOS هم‌چنان یکی از مهم‌ترین نام‌ها در تاریخ و اکوسیستم لینوکس سازمانی محسوب می‌شود.