فلاتر چیست؟ بررسی بهترین ویژگی‌ها و مزایا

فلاتر یکی از فریمورک‌های متن‌باز گوگل برای توسعه‌ی اپلیکیشن است. این ابزار به توسعه‌دهندگان کمک می‌کند با یک کدبیس مشترک، برای چند پلتفرم مختلف مانند اندروید، iOS، وب و دسکتاپ اپلیکیشن بسازند. اهمیت فلاتر به سرعت توسعه، انعطاف در طراحی رابط کاربری و کاهش هزینه‌های ساخت اپلیکیشن برمی‌گردد. 

کسب‌وکارها با استفاده از این فریم‌ورک می‌توانند محصول خود را سریع‌تر آماده کنند و تجربه‌ای هماهنگ‌تر در پلتفرم‌های مختلف به کاربران ارایه دهند. در ادامه بررسی می‌کنیم فلاتر چیست، چه ویژگی‌هایی دارد و برای چه پروژه‌هایی مناسب است.

فلاتر چیست؟

فلاتر یک فریمورک متن‌باز برای توسعه‌ی رابط کاربری و ساخت اپلیکیشن‌های چندپلتفرمی است. گوگل این ابزار را برای ساخت اپلیکیشن‌هایی ارایه کرده که از یک کدبیس مشترک روی چند پلتفرم اجرا می‌شوند. منظور از کدبیس مشترک این است که توسعه‌دهنده لازم نیست برای اندروید، iOS، وب و دسکتاپ همه‌چیز را از ابتدا جداگانه بنویسد.

فلاتر زبان برنامه‌نویسی نیست. این نکته اهمیت بسیاری دارد. زبان اصلی مورد استفاده در Flutter، دارت یا Dart است. بنابراین، وقتی می‌گوییم برنامه‌نویسی Flutter، منظور نوشتن کد با زبان Dart و استفاده از ابزارها، کتاب‌خانه‌ها و ویجت‌های فلاتر است.

علت محبوبیت فلاتر در توسعه‌ی اپلیکیشن‌های موبایل به چند عامل برمی‌گردد. این فریم‌ورک سرعت توسعه را بالا می‌برد، رابط کاربری منعطفی در اختیار تیم‌ها می‌گذارد و برای ساخت اپلیکیشن‌های کراس پلتفرم انتخاب مناسبی است. از‌ طرفی دیگر، Flutter بسیاری از اجزای ظاهری برنامه را با موتور رندر خود مدیریت می‌کند. به‌ همین‌ دلیل، توسعه‌دهنده کنترل بسیاری روی ظاهر و رفتار اپلیکیشن دارد.

ویجت در فلاتر چیست؟

ویجت در Flutter یک عنصر پایه‌ای برای ساخت رابط کاربری است. هر چیزی که کاربر در صفحه می‌بیند یا با آن تعامل دارد، در قالب ویجت ساخته می‌شود. متن، دکمه، تصویر، فرم، منو، نوار بالای صفحه و حتا چیدمان بخش‌های مختلف صفحه، همگی با ویجت‌ها شکل می‌گیرند.

در فلاتر دو نوع مهم ویجت وجود دارد: Stateless Widget و Stateful Widget. حالت ویجت Stateless ثابت است. یعنی ظاهر یا اطلاعات آن در طول استفاده کاربر تغییر نمی‌کند. برای مثال، یک متن ساده یا یک آیکون ثابت می‌تواند Stateless باشد.

در مقابل، Stateful Widget برای بخش‌هایی به‌ کار می‌رود که تغییر دارند. اگر کاربر روی دکمه‌ای بزند، عددی بالا برود، فرم تغییر کند یا محتوای صفحه بر‌اساس وضعیت جدید به‌روزرسانی گردد، اغلب از Stateful Widget استفاده می‌شود.

شیوه‌ عملکرد فلاتر

فلاتر رابط کاربری اپلیکیشن را با ویجت‌ها می‌سازد و منطق برنامه را با زبان Dart اجرا می‌کند. توسعه‌دهنده صفحه‌ها را از کنار هم قرار دادن ویجت‌ها طراحی و سپس بخش‌هایی مانند مدیریت وضعیت، دریافت داده از API و تعامل کاربر با برنامه را به آن اضافه می‌کند. کدهای Dart در Flutter برای اجرا روی پلتفرم‌های مختلف آماده می‌شوند و همین ساختار به اپلیکیشن کمک می‌کند در بسیاری از پروژه‌ها عملکردی روان و نزدیک به Native داشته باشد.

یکی از قابلیت‌های مهم فلاتر Hot Reload است. این قابلیت تغییرات کد را سریع در برنامه نمایش می‌دهد و باعث می‌شود توسعه‌دهنده بدون اجرای دوباره‌ی کامل اپلیکیشن، نتیجه‌ی تغییرات را ببیند. در پروژه‌های مهم، تیم‌ها برای تست API، اجرای بک‌اند، آماده‌سازی محیط آزمایشی و انتشار نسخه‌های اولیه به زیرساخت مناسب نیاز دارند. بنابراین، خرید سرور ابری می‌تواند فرآیند توسعه و تست را ساده‌تر کند.

ویژگی‌های فلاتر

فلاتر مجموعه‌ای از قابلیت‌های کاربردی برای توسعه‌ی اپلیکیشن دارد. این قابلیت‌ها باعث می‌شوند Flutter برای ساخت اپلیکیشن‌های موبایل، وب و دسکتاپ گزینه‌ای جدی باشد.

1. استفاده از زبان Dart

فلاتر با زبان برنامه‌نویسی Dart توسعه پیدا کرده است. این زبان با سینتکس ساده و خوانا، یادگیری آسانی دارد و برای توسعه‌ی رابط‌های کاربری سریع و واکنش‌گرا طراحی شد. هم‌چنین، Dart با کامپایل مستقیم به کد ماشین، نقش مهمی در بهبود عملکرد اپلیکیشن‌های ساخته‌شده با فلاتر دارد.

2. توسعه‌ چندسکویی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های Flutter امکان توسعه‌ی هم‌زمان برای چند پلتفرم با یک کدبیس مشترک است. توسعه‌دهندگان می‌توانند با نوشتن یک‌بار کد، اپلیکیشن را برای اندروید، iOS، وب، ویندوز، macOS و لینوکس منتشر کنند. این رویکرد زمان توسعه، هزینه‌های نگه‌داری و پیچیدگی مدیریت پروژه را کاهش می‌دهد.

3. قابلیت Hot Reload

Hot Reload به توسعه‌دهنده اجازه می‌دهد تغییرات ایجادشده در کد را بدون راه‌اندازی دوباره‌ی کامل برنامه، در همان لحظه مشاهده کند. این قابلیت فرآیند طراحی رابط کاربری، رفع باگ‌ها و آزمایش قابلیت‌های جدید را سریع‌تر می‌سازد و بهره‌وری تیم توسعه را افزایش می‌دهد.

4. عملکرد نزدیک به Native

فلاتر به‌دلیل کامپایل مستقیم کدها و استفاده از موتور گرافیکی اختصاصی، در بسیاری از پروژه‌ها عملکردی روان و نزدیک به اپلیکیشن‌های Native ارایه می‌دهد. البته میزان کارایی نهایی به عواملی مانند معماری نرم‌افزار، بهینه‌سازی کد، نوع اپلیکیشن و توانایی تیم توسعه نیز وابسته است.

5. ساخت رابط کاربری با ویجت‌ها

در Flutter همه‌چیز بر پایه‌ی ویجت‌ها ساخته می‌شود. از دکمه‌ها و متن‌ها گرفته تا ساختار کلی صفحه، همگی ویجت هستند. توسعه‌دهندگان می‌توانند از مجموعه‌ی گسترده‌ی ویجت‌های آماده استفاده یا ویجت‌های سفارشی متناسب با نیاز پروژه طراحی کنند. این ساختار، توسعه و نگه‌داری رابط کاربری را ساده‌تر و منعطف‌تر می‌سازد.

6. پشتیبانی از Material Design و Cupertino

فلاتر به‌طور پیش‌فرض از دو مجموعه ویجت Material Design برای اندروید و Cupertino برای iOS پشتیبانی می‌کند. به‌ همین‌ دلیل، توسعه‌دهندگان می‌توانند رابط کاربری متناسب با هر سیستم‌عامل ایجاد کنند و تجربه‌ای هماهنگ و آشنا برای کاربران هر پلتفرم فراهم آورند.

مزایای فلاتر

فلاتر با فراهم کردن امکان توسعه‌ی چندپلتفرمی، یکی از بهترین گزینه‌ها برای کاهش زمان و هزینه‌ی تولید نرم‌افزار به‌شمار می‌رود. توسعه‌دهندگان می‌توانند با یک کدبیس مشترک، اپلیکیشن را برای اندروید، iOS، وب و دسکتاپ منتشر کنند و در نتیجه فرآیند توسعه و نگه‌داری پروژه را ساده‌تر سازند.

از طرف دیگر، فلاتر به‌دلیل انعطاف بالا در طراحی رابط کاربری، به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد اپلیکیشن‌هایی با ظاهر مدرن، یک‌دست و هماهنگ در پلتفرم‌های مختلف طراحی کنند. علاوه‌بر این، مستندات جامع و به‌روز Flutter فرآیند یادگیری، پیاده‌سازی قابلیت‌های مختلف و رفع خطاها را ساده‌تر می‌سازند. متن‌باز و رایگان بودن این فریم‌ورک نیز یکی دیگر از مزیت‌های مهم آن است؛ زیرا توسعه‌دهندگان بدون پرداخت هزینه‌ی لایسنس می‌توانند از آن استفاده کنند و در کنار مستندات رسمی، از جامعه‌ی کاربری بزرگ و فعال آن برای حل چالش‌های فنی و توسعه‌ی پروژه‌های خود کمک بگیرند.

کاربردهای برنامه‌نویسی فلاتر

برنامه‌نویسی فلاتر کاربردهای مختلفی دارد. در این بخش، رایج‌ترین کاربردهای آن را مرور می‌کنیم.

1. توسعه‌ اپلیکیشن موبایل

رایج‌ترین کاربرد فلاتر، ساخت اپلیکیشن برای اندروید و iOS است. کسب‌وکارها می‌توانند با Flutter اپلیکیشن‌های فروشگاهی، مالی، آموزشی، خدماتی، حمل‌ونقل و محتوایی طراحی کنند.

2. توسعه‌ برنامه‌های دسکتاپ

فلاتر از توسعه‌ی برنامه برای ویندوز، macOS و لینوکس پشتیبانی می‌کند. بنابراین، تیم‌ها می‌توانند برای برخی محصولات نسخه‌ی دسکتاپ هم بسازند.

3. توسعه‌ برنامه‌های وب

Flutter برای ساخت وب‌اپلیکیشن‌های تعاملی، پنل‌های مدیریتی و داشبوردها کاربرد دارد. البته برای سایت‌های محتوایی و سئومحور، باید قبل از انتخاب آن نیازهای فنی و سئو بررسی شود.

4. توسعه‌ بازی‌های موبایل ساده

فلاتر برای ساخت بازی‌های سبک، آموزشی و دوبعدی کاربرد دارد. ولی برای بازی‌های سنگین و سه‌بعدی، اغلب موتورهای تخصصی بازی‌سازی انتخاب مناسب‌تری هستند.

اپلیکیشن‌های طراحی‌شده با فلاتر

چندین برند شناخته‌شده از Flutter در محصولات خود استفاده کرده‌اند. این نمونه‌ها نشان می‌دهند فلاتر فقط برای پروژه‌های کوچک نیست و در محصولات بزرگ و پرکاربر هم کاربرد دارد.

Google Ads .1

Google Ads یکی از نمونه‌های معروف اپلیکیشن‌های ساخته‌شده با فلاتر است. این اپلیکیشن به کاربران کمک می‌کند کمپین‌های تبلیغاتی خود را مدیریت کنند. استفاده از Flutter در چنین محصولی نشان می‌دهد این فریم‌ورک برای ساخت رابط‌های مدیریتی و داده‌محور مناسب است.

Google Pay .2

Google Pay یکی دیگر از نمونه‌های مهم در اکوسیستم Flutter است. اپلیکیشن‌های پرداخت به رابط کاربری روان، پایدار و مطمین نیاز دارند. فلاتر در چنین پروژه‌هایی می‌تواند به ساخت تجربه‌ای هماهنگ در پلتفرم‌های مختلف کمک کند.

Alibaba .3

Alibaba از Flutter برای بخشی از تجربه‌ی کاربری خود استفاده کرده است. این نمونه نشان می‌دهد فلاتر در پروژه‌های تجارت الکترونیک و محصولات پرترافیک هم می‌تواند کاربرد داشته باشد.

BMW .4

BMW نیز در میان نمونه‌های شناخته‌شده Flutter قرار دارد. اپلیکیشن‌های مرتبط با خودرو به رابط کاربری دقیق، تجربه یکپارچه و توسعه‌ی هم‌زمان برای چند بازار نیاز دارند.

eBay Motors .5

eBay Motors یکی از نمونه‌های مطرح استفاده از فلاتر است. این محصول در حوزه‌ی خرید و فروش خودرو فعالیت دارد. استفاده از Flutter به تیم توسعه کمک می‌کند نسخه‌ی اندروید و iOS اپلیکیشن را با سرعت بیش‌تر و ظاهر هماهنگ‌تر توسعه دهد.

کدام کسب‌وکارها از فلاتر استفاده کنند؟

فلاتر برای همه‌ی پروژه‌ها بهترین انتخاب نیست، ولی برای برخی کسب‌وکارها می‌تواند گزینه‌ای کاربردی و اقتصادی باشد. مهم‌ترین این کسب‌وکارها عبارت‌اند از:

• استارتاپ‌ها: برای ساخت سریع نسخه‌ی اولیه محصول و تست ایده در بازار.
• کسب‌وکارهای کوچک و متوسط: برای کاهش هزینه‌ی توسعه و ساخت هم‌زمان نسخه‌ی اندروید و iOS.
• تیم‌های دارای MVP: برای آماده‌سازی نمونه‌ی قابل استفاده و توسعه‌ی آن بعد از دریافت بازخورد.
• کسب‌وکارهای نیازمند رابط کاربری یک‌پارچه: برای اپلیکیشن‌های فروشگاهی، آموزشی، مالی، رزرو و خدماتی.
• تیم‌هایی با زمان محدود: برای کوتاه‌تر کردن مسیر توسعه با کدبیس مشترک و Hot Reload.

مقایسه فلاتر با React Native، اندروید استودیو و Kotlin

برای مقایسه درست، باید ماهیت هر گزینه را بشناسیم. Flutter یک فریم‌ورک توسعه‌ی اپلیکیشن چندپلتفرمی است. React Native نیز برای توسعه‌ی اپلیکیشن با React و JavaScript به‌ کار می‌رود. Android Studio یک محیط توسعه یا IDE است، نه زبان برنامه‌نویسی و نه فریم‌ورک رقیب مستقیم Flutter. Kotlin هم یک زبان برنامه‌نویسی است که در توسعه اندروید جایگاه مهمی دارد.

فلاتر بهتر است یا پایتون؟

فلاتر و پایتون در یک دسته قرار نمی‌گیرند. Flutter یک فریم‌ورک برای ساخت رابط کاربری و اپلیکیشن است، ولی Python یک زبان برنامه‌نویسی عمومی محسوب می‌شود. اگر هدف ساخت اپلیکیشن موبایل برای اندروید و iOS باشد، فلاتر انتخاب مناسب‌تری به‌شمار می‌رود، چون برای طراحی صفحه، مدیریت ویجت‌ها و گرفتن خروجی چندپلتفرمی ساخته شده است.

پایتون بیش‌تر برای توسعه‌ی بک‌اند، تحلیل داده، هوش مصنوعی، اسکریپت‌نویسی و ساخت ابزارهای نرم‌افزاری کاربرد دارد. در بسیاری از پروژه‌ها می‌توان از هر دو استفاده کرد؛ برای مثال، اپلیکیشن موبایل با Flutter ساخته می‌شود و بک‌اند یا سرویس‌های پردازشی با Python توسعه پیدا می‌کند. پس فلاتر و پایتون رقیب مستقیم نیستند و هر کدام کاربرد متفاوتی دارند.

جمع‌بندی

فلاتر یک فریم‌ورک متن‌باز برای توسعه‌ی اپلیکیشن‌های چندپلتفرمی است. این ابزار با زبان Dart کار می‌کند و رابط کاربری را بر پایه‌ی ویجت‌ها می‌سازد. سرعت توسعه، رابط کاربری منعطف، Hot Reload و امکان خروجی گرفتن برای چند پلتفرم از مهم‌ترین مزایای Flutter هستند.

فلاتر برای استارتاپ‌ها، تیم‌های کوچک، پروژه‌های MVP و کسب‌وکارهایی مناسب است که می‌خواهند اپلیکیشن اندروید و iOS را با هزینه‌ی منطقی توسعه دهند. البته انتخاب آن باید با توجه به نیاز فنی پروژه انجام شود. برای تیم‌هایی که به محیط مستقل و اقتصادی برای توسعه، تست یا اجرای بخشی از پروژه نیاز دارند، خرید VPS هم می‌تواند گزینه‌ای کاربردی و مناسب باشد.